Gia cố chuồng gà trước bão cần được thực hiện sớm, khi thời tiết còn cho phép tiếp cận chuồng an toàn. Mục tiêu không chỉ là chống tốc mái chuồng gà mà còn phải giảm nguy cơ sập vách, ngập nền, chập điện và đàn gà bị mắc kẹt.
Hướng dẫn phòng chống thiên tai, sơ tán và cắt điện của chính quyền địa phương luôn được ưu tiên. Nếu chuồng nằm trong vùng có nguy cơ sạt lở, lũ quét, ngập sâu, cây đổ hoặc kết cấu đã suy yếu, không nên ở lại để giữ chuồng hay cứu tài sản.
Nguyên tắc an toàn trước khi gia cố chuồng gà
Trước khi bắt đầu, cần theo dõi cảnh báo thời tiết và xác định khoảng thời gian có thể làm việc an toàn. Không leo lên mái khi có gió mạnh, mưa lớn, sấm sét hoặc bề mặt trơn. Không tự sửa cột, kèo hay hệ thống điện nếu không có kỹ năng phù hợp.
Các nguyên tắc cần ghi nhớ:
- Ưu tiên an toàn của người trước đàn gà và tài sản.
- Hoàn thành việc kiểm tra, chằng buộc và di chuyển đàn trước khi thời tiết xấu.
- Không trú trong chuồng có dấu hiệu nghiêng, nứt, võng mái hoặc lún móng.
- Không chạm vào dây điện đứt, thiết bị ngập nước hoặc bề mặt kim loại nghi nhiễm điện.
- Không đi vào khu vực nước chảy mạnh, ngập sâu hoặc có nguy cơ sạt lở để tiếp cận chuồng.
- Tuân thủ lệnh sơ tán, cấm đường và hướng dẫn phòng chống thiên tai tại địa phương.
Nếu phát hiện cột mục, kèo nứt, liên kết mái lỏng hàng loạt hoặc chuồng đã nghiêng, việc chằng tạm có thể không đủ an toàn. Nên nhờ người có chuyên môn đánh giá hoặc chuyển đàn sang nơi chắc chắn hơn.
Checklist gia cố chuồng gà trước bão
1. Kiểm tra mái và liên kết chịu lực
Bắt đầu từ bên dưới hoặc vị trí quan sát an toàn. Kiểm tra tấm lợp, đinh vít, xà gồ, kèo, cột, mép mái, nóc mái và các điểm tiếp giáp giữa mái với vách.
- Siết hoặc thay các liên kết bị lỏng, gỉ hay hư hỏng bằng vật tư phù hợp với kết cấu chuồng.
- Gia cường điểm nối giữa mái, khung và cột thay vì chỉ giữ riêng tấm lợp.
- Sửa các vị trí dột khi điều kiện còn khô ráo và an toàn.
- Thu dọn tấm tôn, ván, bạt, dụng cụ và vật nhẹ có thể bị gió cuốn.
- Không đặt đá, gạch hoặc vật nặng rời trên mái vì chúng có thể rơi hoặc trở thành vật nguy hiểm khi gió lớn.
- Không dùng dây chằng vắt qua lối đi, cửa thoát hoặc vị trí đàn gà có thể mắc vào.
Với chuồng đã xuống cấp, nên ưu tiên di chuyển đàn thay vì cố chống tốc mái bằng giải pháp tạm bợ. Người nuôi có thể kết hợp quy trình này với việc xử lý chuồng gà chọi mùa mưa chống dột và chống ẩm, nhưng không sửa mái khi bão đã bắt đầu ảnh hưởng.
2. Kiểm tra vách, cửa và các khoảng hở
Vách cần đủ chắc để hạn chế mưa tạt nhưng chuồng vẫn phải có đường thông khí. Che kín hoàn toàn bằng bạt có thể làm không khí bí và khiến vật liệu hứng gió mạnh hơn.
- Kiểm tra chân vách, khung cửa, bản lề, chốt và các mối nối.
- Gia cố cửa để tránh bật mở nhưng không khóa mất lối tiếp cận khẩn cấp.
- Cố định bạt che tại nhiều điểm trên khung chắc chắn, không buộc vào vật dễ gãy hoặc dễ bật khỏi nền.
- Bố trí hướng che mưa tạt theo điều kiện thực tế, đồng thời duy trì khe thông khí an toàn.
- Dọn vật sắc, dây thép thừa và cạnh tôn có thể làm gà bị thương khi hoảng loạn.
Sau khi che chắn, nên kiểm tra lại luồng khí ở tầm đàn gà. Cách kiểm tra thông gió chuồng gà không bị gió lùa giúp cân bằng giữa tránh mưa tạt và duy trì không khí lưu thông.
3. Khơi thông thoát nước và bảo vệ nền chuồng
Thoát nước cần được xử lý từ bên ngoài vào trong. Chỉ nâng chất độn hoặc kê đồ trong chuồng sẽ không giải quyết được tình trạng nước tiếp tục tràn vào.
- Dọn lá, rác, bùn và vật cản khỏi rãnh, miệng thu nước, ống thoát.
- Quan sát hướng nước chảy để tránh dẫn nước từ mái hoặc sân vào chuồng.
- Kiểm tra máng xối và đầu xả; không để nước đổ sát chân cột, móng hoặc cửa chuồng.
- Đưa thức ăn, thuốc thú y, dụng cụ điện và chất độn khô lên vị trí cao, kín, không bị mưa tạt.
- Chuẩn bị dụng cụ xúc dọn và vật liệu lót khô để dùng sau khi nước rút.
- Không lội vào khu vực ngập nếu chưa loại trừ nguy cơ điện rò, hố sâu hoặc dòng chảy mạnh.
Nếu nền thường xuyên ướt dù rãnh đã thông, cần xác định nước đến từ mái dột, nước tràn mặt, thấm ngược hay đường ống. Quy trình kiểm tra và xử lý nền chuồng gà bị ẩm có thể hỗ trợ xử lý nguyên nhân sau khi tình huống khẩn cấp đã qua.
4. Xử lý cây cối và vật có thể bị gió cuốn
Quan sát cây lớn, cành khô, biển, tấm che, bồn chứa và vật liệu xếp quanh chuồng. Cần xử lý từ sớm, trước khi xuất hiện gió mạnh.
- Cắt tỉa cành khô hoặc cành có khả năng va vào mái nếu có thể thực hiện an toàn.
- Không tự đốn cây lớn gần chuồng, nhà ở hoặc đường điện; nên nhờ đơn vị có chuyên môn.
- Chuyển dụng cụ, máng rời, thùng nhẹ và vật liệu xây dựng vào nơi kín.
- Không đứng dưới cây, mái tôn hoặc đường dây điện khi gió mạnh.
- Nếu cây đã nghiêng, bật gốc hoặc mắc vào dây điện, rời khỏi khu vực và báo đơn vị có trách nhiệm.
5. Kiểm tra điện và nguồn điện dự phòng
Nước và điện là rủi ro đặc biệt nghiêm trọng trong mưa bão. Kiểm tra dây dẫn, ổ cắm, đèn sưởi, quạt, máy bơm và các mối nối ở khu vực có thể bị dột hoặc ngập.
- Đưa ổ cắm, phích nối và thiết bị điện khỏi nền thấp, nơi mưa tạt hoặc nước có thể dâng.
- Thay dây nứt vỏ, mối nối hở và thiết bị hư hỏng trước khi bão đến.
- Xác định thiết bị nào thực sự cần điện dự phòng, chẳng hạn quạt thông gió hoặc máy bơm.
- Chạy thử nguồn dự phòng theo hướng dẫn của nhà sản xuất khi thời tiết còn an toàn.
- Chỉ sử dụng máy phát ở ngoài trời, nơi khô thoáng và cách xa cửa, cửa sổ, lỗ thông gió; không đặt máy phát trong nhà hoặc trong chuồng kín.
- Không đấu máy phát ngược vào hệ thống điện. Việc kết nối cố định cần do người có chuyên môn thực hiện bằng thiết bị chuyển nguồn phù hợp.
- Bảo quản nhiên liệu đúng hướng dẫn, xa nguồn nhiệt, tia lửa và khu vực nuôi nhốt.
Nếu nước có thể chạm tới hệ thống điện, chỉ ngắt nguồn khi có thể thao tác ở vị trí khô ráo, an toàn và đúng quy trình. Khi không chắc chắn, hãy tránh xa và liên hệ đơn vị điện lực hoặc thợ điện đủ năng lực.
Chuẩn bị vị trí di chuyển đàn gà
Kế hoạch chuẩn bị chuồng gà mùa bão phải có phương án thay thế nếu chuồng chính mất an toàn. Không chờ đến khi mái đã bật, nước đã vào chuồng hoặc đường đi bị chia cắt mới tìm nơi di chuyển.
Vị trí dự phòng nên:
- Nằm ngoài vùng có nguy cơ ngập, sạt lở, cây đổ, mái rơi và dây điện đứt.
- Có kết cấu chắc chắn, nền khô, không bị mưa tạt trực tiếp.
- Có thông gió nhưng tránh luồng gió thốc vào vị trí gà nghỉ.
- Có đủ máng nước, máng ăn và không gian để hạn chế chen lấn.
- Có cửa đóng chắc, rào chắn an toàn và lối ra vào không bị vật cản.
- Không chứa hóa chất, nhiên liệu, vật sắc hoặc thiết bị điện hở.
Chuẩn bị sẵn lồng hoặc thùng vận chuyển thông thoáng, chắc chắn và phù hợp với kích thước gà. Không nhồi quá nhiều con vào một dụng cụ và không vận chuyển bằng bao kín. Có thể phân nhóm để giảm xô xát, đồng thời tách riêng con đang bị thương hoặc có biểu hiện bất thường.
Thức ăn, nước sạch, dụng cụ chăm sóc và thông tin nhận diện đàn nên được chuẩn bị cùng khu vực dự phòng. Lối di chuyển cần được kiểm tra trước, nhưng không cố đưa gà qua vùng ngập, đường có cây đổ hoặc khu vực nghi rò điện.
Khi chuyển đàn tới nơi nuôi tạm, nên giới hạn người và dụng cụ ra vào để giảm xáo trộn và nguy cơ mang mầm bệnh. Một checklist kiểm soát ra vào chuồng gà sẽ hữu ích khi nhiều người cùng hỗ trợ chăm sóc.
Việc cần làm khi bão đang ảnh hưởng
Khi gió lớn, mưa mạnh, sấm sét hoặc nước đang dâng, dừng mọi hoạt động leo mái, cắt cây, chằng buộc bên ngoài và sửa điện. Không quay lại khu vực đã được cảnh báo sơ tán chỉ để kiểm tra đàn gà.
Nếu đang ở vị trí an toàn, người nuôi có thể:
- Theo dõi thông báo của cơ quan chức năng và chính quyền địa phương.
- Quan sát chuồng từ nơi trú chắc chắn nếu có thể làm vậy mà không phải ra ngoài.
- Duy trì thông gió cho nơi nuôi tạm bằng hệ thống đã chuẩn bị an toàn.
- Hạn chế mở cửa không cần thiết để tránh gà hoảng loạn hoặc thoát ra ngoài.
- Ngắt sử dụng thiết bị có dấu hiệu chập, bốc mùi, phát tia lửa nếu có thể thao tác an toàn.
Phải rời khỏi chuồng ngay nếu nghe tiếng kết cấu nứt gãy, thấy mái hoặc vách biến dạng, nước dâng nhanh, đất trượt, cây nghiêng đổ hay dây điện rơi gần khu vực. Không ở lại trong công trình có nguy cơ sập, ngập hoặc điện giật.
Kiểm tra chuồng và đàn gà sau bão
Chỉ trở lại khi cơ quan chức năng cho phép và đường tiếp cận an toàn. Tiếp cận từ phía không có dây điện, cây nghiêng, tấm mái treo hoặc mảng tường có thể rơi.
Kiểm tra công trình trước khi đưa gà về
- Quan sát độ nghiêng của cột, vách và mái từ bên ngoài.
- Không đi dưới tấm lợp lỏng, cành cây mắc trên mái hoặc kết cấu đang võng.
- Kiểm tra nền sụt, hố xói, nước tù và vật sắc.
- Không đóng điện cho thiết bị từng bị ngập hoặc ướt trước khi được kiểm tra an toàn.
- Dọn bùn, thay chất độn ướt và làm khô khu vực trước khi đưa đàn trở lại.
- Khôi phục thông gió, nước uống và rào chắn trước khi sử dụng chuồng.
Theo dõi đàn gà
Quan sát từng con khi có đủ ánh sáng và không gian thao tác. Chú ý dấu hiệu bị thương, đi lại bất thường, ướt lạnh, kiệt sức, bỏ ăn uống hoặc khó thở. Tách con bị thương khỏi đàn để tránh bị mổ và liên hệ nhân viên thú y khi tình trạng nghiêm trọng hoặc không rõ nguyên nhân.
Không cho gà dùng thức ăn đã ẩm mốc, ngấm nước bẩn hoặc lẫn hóa chất. Nước uống cần được thay bằng nguồn sạch; máng ăn và máng uống phải được vệ sinh trước khi dùng lại. Xử lý xác động vật, chất thải và vật liệu ô nhiễm theo hướng dẫn thú y, môi trường của địa phương.
Checklist nhanh trước khi bão đến
- ☐ Đã theo dõi cảnh báo và hướng dẫn phòng chống thiên tai tại địa phương.
- ☐ Đã xác định chuồng có nằm trong vùng ngập, sạt lở, cây đổ hoặc nguy cơ điện hay không.
- ☐ Mái, kèo, cột, vách, cửa và các điểm liên kết đã được kiểm tra.
- ☐ Vật rời quanh chuồng đã được thu dọn hoặc cố định an toàn.
- ☐ Rãnh, máng xối và đường thoát nước đã được khơi thông.
- ☐ Thức ăn, thuốc, dụng cụ điện và chất độn khô đã được đưa lên cao.
- ☐ Cây, cành khô và vật có thể rơi vào chuồng đã được xử lý từ sớm.
- ☐ Hệ thống điện và thiết bị dự phòng đã được kiểm tra an toàn.
- ☐ Đã chuẩn bị nơi nuôi tạm, lồng vận chuyển và tuyến di chuyển đàn.
- ☐ Đã thống nhất thời điểm dừng gia cố và rời khỏi khu vực nguy hiểm.
Một chuồng được gia cố tốt vẫn không thể bảo đảm an toàn trong mọi tình huống thiên tai. Khi có nguy cơ sập, ngập, sạt lở hoặc điện giật, lựa chọn an toàn là rời khỏi khu vực và thực hiện phương án sơ tán theo hướng dẫn của địa phương.
