Thông gió chuồng gà không bị gió lùa: Cách kiểm tra

Thông thoáng khác gió lùa như thế nào?

Thông gió chuồng gà không bị gió lùa là tạo ra sự trao đổi không khí vừa đủ để đưa hơi ẩm, bụi và mùi tích tụ ra ngoài, đồng thời tránh để luồng gió mạnh thổi trực tiếp vào thân gà.

Hai trạng thái này có thể phân biệt như sau:

Trạng thái	Đặc điểm luồng khí	Biểu hiện trong chuồng
Thông thoáng	Không khí di chuyển nhẹ, tương đối đều từ cửa lấy gió đến cửa thoát	Chuồng bớt bí, nền và chất độn không ẩm kéo dài, mùi không tích tụ rõ
Gió lùa	Luồng khí tập trung thành dòng, thổi mạnh qua khe cửa hoặc từ quạt vào một vị trí	Lông gà bị thổi ruffled, gà tránh một khu vực, tụ về phía khuất gió hoặc khó nghỉ yên
Thiếu thông gió	Không khí gần như đứng yên, nhất là ở góc chuồng và sát nền	Chuồng hầm, ẩm, có hơi nước đọng hoặc mùi khai kéo dài

Mùi khai là dấu hiệu cần kiểm tra chất độn, độ ẩm, mật độ nuôi và khả năng trao đổi khí, không nên chỉ tăng quạt rồi hướng thẳng vào gà. Khi mùi xuất hiện thường xuyên, có thể rà soát thêm các nguyên nhân khiến chuồng gà có mùi khai để xử lý đồng thời thay vì chỉ che mùi.

Cách kiểm tra luồng khí ở tầm gà đứng

Ảnh minh hoạ: Thông gió chuồng gà không bị gió lùa: Cách kiểm tra

Kiểm tra ở độ cao của người không phản ánh chính xác luồng khí mà gà đang chịu. Gió từ khe chân rèm, cửa thấp hoặc vách hở có thể lướt sát nền dù phía trên chuồng vẫn có cảm giác bình thường.

Xác định đúng tầm kiểm tra

Hãy quan sát luồng khí tại vị trí ngang thân và đầu gà khi đứng, đồng thời kiểm tra thấp hơn ở khu vực gà nằm nghỉ. Với chuồng có nhiều ô nuôi, cần kiểm tra từng ô thay vì chỉ đứng ở lối đi giữa chuồng.

Các điểm nên kiểm tra gồm:

Sát cửa ra vào, cửa lấy gió và mép rèm.
Dọc hai vách, đặc biệt tại các khe nối hoặc chỗ rèm không khép đều.
Trước mặt và phía sau quạt.
Góc chuồng, dưới sàn nâng hoặc sau vách ngăn.
Chỗ ngủ, chỗ đậu và khu vực đặt máng ăn, máng nước.

Dùng dải giấy mỏng để nhìn hướng gió

Có thể buộc chắc một dải giấy hoặc vật liệu nhẹ tại vị trí cần kiểm tra, ngoài tầm gà mổ. Quan sát phản ứng của dải giấy:

Lay nhẹ và ổn định cho thấy không khí đang di chuyển tương đối êm.
Bị kéo căng hoặc quật liên tục về một phía cho thấy có dòng gió tập trung.
Gần như không chuyển động tại nhiều điểm, trong khi chuồng bí hoặc ẩm, có thể là dấu hiệu trao đổi khí kém.
Chuyển động mạnh ngay cạnh cửa nhưng đứng yên ở phần còn lại cho thấy không khí đang đi tắt từ cửa vào đến cửa ra, chưa lưu thông qua toàn bộ chuồng.

Không nên đốt vật liệu tạo khói trong chuồng để thử gió vì khói có thể làm gà khó chịu và làm sai lệch môi trường đang quan sát. Nếu có thiết bị chuyên dụng để quan sát luồng khí, cần dùng theo hướng dẫn và tránh tạo khói, hơi hoặc hóa chất không an toàn quanh đàn gà.

Kiểm tra trong nhiều điều kiện

Luồng khí thay đổi theo hướng gió ngoài trời, thời tiết và trạng thái đóng mở cửa. Vì vậy, nên kiểm tra khi:

Quạt đang tắt và khi quạt hoạt động.
Cửa chính đóng và mở.
Rèm được mở ở các mức khác nhau.
Trời có gió, lặng gió, mưa hoặc chuyển lạnh.
Gà đang hoạt động và lúc nghỉ.

Không có một vị trí cửa hoặc mức quạt cố định phù hợp với mọi chuồng. Kết quả cần dựa trên cấu trúc chuồng, độ kín, số lượng gà và điều kiện thực tế tại thời điểm kiểm tra.

Dấu hiệu nhận biết gió lùa trong chuồng

Gió lùa thường mang tính cục bộ. Một ô chuồng có thể bị thổi trực tiếp trong khi các khu vực khác vẫn bí. Các dấu hiệu đáng chú ý gồm:

Lông ở một bên thân gà bị gió thổi liên tục khi đứng tại vị trí nhất định.
Gà tránh nằm gần khe cửa, chân rèm hoặc phía đối diện quạt.
Đàn phân bố không đều, thường dồn về phía có vách chắn dù diện tích còn lại vẫn trống.
Gà đang nghỉ nhưng thường xuyên đổi chỗ khi quạt chạy hoặc khi cửa được mở.
Dải giấy ở tầm gà bị quật mạnh trong khi dải giấy đặt cao hơn chỉ lay nhẹ.
Nền hoặc chất độn khô nhanh bất thường thành một dải đúng theo hướng quạt, còn góc khác vẫn ẩm.

Không nên kết luận chỉ từ một biểu hiện. Gà tụ lại còn có thể liên quan đến nhiệt độ, nguồn nhiệt, tiếng động, ánh sáng hoặc tình trạng sức khỏe. Với gà con, cần kết hợp vị trí tụ đàn với cách bố trí quây úm và nguồn sưởi; hướng dẫn về bố trí chuồng úm và nguồn nhiệt giúp phân biệt thiếu ấm với ảnh hưởng của luồng gió.

Bố trí cửa thông gió chuồng gà theo từng kiểu chuồng

Nguyên tắc chung khi bố trí cửa thông gió chuồng gà là có đường lấy khí sạch và đường thoát khí rõ ràng, nhưng không để chúng tạo thành một đường gió mạnh ngang qua chỗ gà đứng hoặc ngủ.

Chuồng hở hoặc có rèm hai bên

Với chuồng hở, rèm nên được điều chỉnh để phân tán luồng khí thay vì mở toàn bộ một bên và đóng kín bên còn lại. Khi gió ngoài trời mạnh, có thể giảm phần mở ở phía đón gió và duy trì lối thoát ở phía còn lại.

Nếu kết cấu cho phép, ưu tiên lấy gió qua phần cao hoặc dùng rèm, tấm hướng dòng để luồng khí đi lên trước khi hòa vào không gian chuồng. Tránh để mép rèm hở thành một khe dài ngay ngang thân gà.

Chuồng bán kín có quạt hút

Quạt hút nên kéo không khí qua chuồng theo một đường có kiểm soát. Các cửa lấy gió cần được phân bố để không khí đi qua khu vực sử dụng, thay vì tập trung tại một cửa lớn gần quạt.

Nếu cửa lấy gió và quạt hút đặt quá gần nhau, khí mới có thể đi thẳng ra ngoài trong khi góc xa vẫn bí. Nếu cửa lấy gió quá thấp hoặc quá hẹp, tốc độ luồng khí tại cửa có thể tăng và thổi trực tiếp vào gà.

Chuồng chia nhiều ô nuôi gà chọi

Vách ngăn kín từ nền lên mái dễ làm từng ô trở thành một khoang bí. Có thể duy trì khoảng thoát khí phù hợp ở phần trên vách hoặc bố trí các lỗ thông khí có che chắn, miễn là không tạo đường gió thẳng giữa hai phía.

Quạt đặt ở lối đi nên hỗ trợ lưu thông chung, không hướng trực tiếp vào từng ô. Nếu cần làm mát khi thời tiết nóng, nên kết hợp che nắng, giảm nguồn nhiệt từ mái và tăng trao đổi khí; không nên chỉ tăng tốc quạt. Các biện pháp làm mát chuồng gà chọi mùa nóng cần được lựa chọn theo độ ẩm và cấu trúc chuồng.

Chuồng thấp hoặc tận dụng công trình có sẵn

Chuồng thấp thường khó phân tán luồng khí vì cửa lấy gió gần với tầm gà. Có thể dùng tấm chắn để đổi hướng dòng khí lên trên, đồng thời tạo đường thoát ở vị trí cao hơn nếu kết cấu cho phép.

Không nên khoan nhiều lỗ tùy ý mà chưa quan sát hướng gió. Nhiều khe nhỏ ở phía đón gió vẫn có thể tạo thành hàng luồng khí lạnh tập trung sát nền.

Cách điều chỉnh cửa, rèm và quạt

Nên điều chỉnh từng yếu tố theo thứ tự và kiểm tra lại ở tầm gà sau mỗi thay đổi. Cách này giúp xác định chính xác cửa, rèm hoặc quạt nào đang gây gió lùa.

Điều chỉnh cửa

Không dùng cửa ra vào làm cửa thông gió duy nhất nếu mỗi lần mở lại tạo luồng gió mạnh xuyên chuồng.
Hạn chế hai cửa đối diện cùng mở rộng ở ngang tầm gà khi bên ngoài có gió mạnh.
Dùng cửa lấy gió nhỏ, phân bố hợp lý sẽ dễ kiểm soát hơn một cửa lớn mở đột ngột.
Che mưa cho cửa thông gió nhưng không bịt kín đường trao đổi khí.

Điều chỉnh rèm

Khi cần giảm gió, thu hẹp khe ở phía đón gió trước, không đóng kín đồng loạt mọi phía.
Kiểm tra mép dưới và các điểm buộc rèm vì đây là nơi dễ tạo khe gió tập trung.
Cố định rèm để tránh phập phồng, làm luồng khí lúc mạnh lúc yếu.
Giữ một đường thoát khí có kiểm soát ở phía khuất gió hoặc phần cao của chuồng.

Điều chỉnh quạt

Không đặt quạt thổi thẳng vào chỗ gà ngủ, perch, máng ăn hoặc ô nhốt.
Nếu quạt có nhiều mức, bắt đầu từ mức nhẹ rồi quan sát dải giấy và cách phân bố của đàn.
Có thể đổi hướng quạt dọc lối đi hoặc hướng lên trên để trộn khí, thay vì thổi ngang thân gà.
Vệ sinh lưới và cánh quạt theo hướng dẫn của thiết bị; bụi bám có thể làm giảm hiệu quả và khiến luồng khí không đều.
Không dùng quạt để bù cho nền ướt, mái dột hoặc chất độn bẩn. Những nguyên nhân tạo ẩm phải được xử lý riêng.

Sau mỗi lần điều chỉnh, hãy đi hết chuồng và kiểm tra nhiều điểm. Cảm giác dễ chịu tại vị trí đứng của người nuôi không có nghĩa mọi ô gà đều nhận được luồng khí phù hợp.

Giữ ấm nhưng không che kín chuồng

Khi trời lạnh hoặc mưa, che kín toàn bộ chuồng có thể giữ nhiệt trong thời gian ngắn nhưng cũng giữ lại hơi ẩm, bụi và mùi. Cách phù hợp hơn là giảm luồng gió trực tiếp trong khi vẫn duy trì một đường khí vào và khí ra nhẹ, ổn định.

Có thể thực hiện theo hướng sau:

Che phía mưa tạt hoặc phía đón gió mạnh.
Bịt các khe thấp thổi thẳng vào thân gà.
Duy trì khe thông khí được bảo vệ ở phần cao hoặc phía khuất gió.
Giữ nền, chất độn và chỗ ngủ khô.
Kiểm tra lại vào ban đêm và sáng sớm vì hướng gió, độ ẩm có thể khác ban ngày.

Trong mùa mưa, chống gió cần đi cùng xử lý nước tạt, mái dột và thoát nước. Một chuồng kín nhưng nền ẩm vẫn không tạo được nơi nghỉ tốt; có thể kết hợp các biện pháp chống dột và chống ẩm cho chuồng gà chọi.

Với gà con hoặc gà đang cần chăm sóc đặc biệt, không nên tăng nhiệt bằng cách bịt kín quây úm. Hãy tách hai việc: nguồn nhiệt cung cấp vùng ấm, còn thông gió đưa khí ẩm và khí tù đọng ra ngoài mà không tạo dòng thổi trực tiếp.

Checklist kiểm tra thông gió hằng ngày

Đứng hoặc hạ thấp người để kiểm tra không khí ở ngang tầm thân gà.
Quan sát dải giấy tại cửa, mép rèm, trước quạt, góc chuồng và chỗ ngủ.
Kiểm tra xem gà có tránh một vị trí cố định khi quạt chạy hay không.
Ngửi và quan sát dấu hiệu mùi khai, hơi nước đọng, nền ẩm hoặc chất độn vón.
Xem cửa lấy gió và cửa thoát có tạo đường đi xuyên thẳng qua chỗ gà nằm không.
Kiểm tra rèm có bị hở ở mép dưới hoặc phập phồng khi có gió không.
Bảo đảm quạt không thổi trực tiếp vào từng ô nuôi.
Khi giảm gió để giữ ấm, vẫn duy trì một đường trao đổi khí nhẹ.
Kiểm tra lại sau khi thời tiết đổi, sau khi che rèm hoặc thay đổi cách chia ô chuồng.

Một chuồng phù hợp không nhất thiết phải có gió mạnh. Mục tiêu là không khí được thay mới tương đối đều, nền và khu vực nghỉ không ẩm kéo dài, đồng thời gà không phải đứng hoặc nằm trong dòng gió thổi trực tiếp.